Versie: 2004.01

Abracadabra sinensis

Al die wetenschappelijke namen... het is soms abracadabra. Een tijdje geleden kocht ik een paar theeplanten (Camellia sinensis). Vorige week kocht ik scherpgras (Miscanthus sinensis). Volgens mij hebben die twee planten niets met elkaar gemeen, behalve hun 'achternaam'. Kan iemand mij zeggen hoe dat zit?

A: Door de latijnse namen te gebruiken i.p.v. de nederlandse namen, weet je zeker welke planten bedoeld worden (als de naamgeving niet net weer overhoop is gehaald). Een voorbeeld van een nederlandse naam die voor twee compleet verschillende planten wordt gebruikt is lampenpoetser. Met lampenpoetser kan een niet-winterharde kuipplant (Calistemom) worden bedoeld of Pennisetum, een winterhard siergras, dat eigenlijk lampenpoetsersgras heet. Ook bestaan er veel streekgebonden namen voor planten, wat e.e.a. nog lastiger kan maken.

Om terug te komen op de namenvraag:
het eerste deel is de geslachtsnaam: Camellia/Miscanthus,
het tweede deel de soortnaam, in jouw geval beiden sinensis.
Per geslacht bestaan er meestal meerdere soorten.
Camellia sinensis (echte thee)
Camellia japonica
enz.
Miscanthus sinensis
Miscanthus sacchariflorus

Daarnaast komen er nog (cultuur)variëteiten voor, zoals:
Camellia japonica 'Elegans'
Miscanthus sinensis 'Gracillimus'
Sinensis geeft aan dat de plant in China is ontdekt.

Als je nog meer wilt weten: Guy De Kinder heeft een site over de plantennaamgeving (nomenclatuur):
http://www.geocities.com/gdekinder/

ALGENGROEI op (teak) tuinmeubelen

Mijn bank heeft twee jaar in de schaduw gestaan en zit onder de groene aangroei. Hoe al het groen weg krijgen ? En hoe dan vermijden dat het weer terugkomt?

A: Een goede en milieuvriendelijke manier: afboenen met een sodasopje. Even in laten weken en dan stevig schrobben. Op die manier hou je bij teak de mooie grijze kleur. Als de bank in de schaduw blijft staan zul je het elk jaar moeten doen. (Wim)

ALGENGROEI / mos op paden en dakpannen

Hoe krijg ik groene aanslag van mijn bestrating af?

A: Ik heb wel eens van iemand gehoord die gestript electriciteitsdraad een tijd in z'n gieter liet zitten om zo koper in het water te krijgen. Of dat ook echt werkte weet ik niet...(Roland)

A: Met een oud huismiddeltje: kookwater van de aardappels! Aardappels afgieten over de bemoste bestrating verwijdert gegarandeerd mos. Dat komt omdat het aardappelzetmeel een ideale mesttof is. Algen en mossen groeien zich dood.

A: Aardappelzetmeel oplossen in water helpt ook. Dit is totaal niet schadelijk voor de planten en de dieren die in de tuin leven. Het is echter geen eeuwigdurende oplossing. (Martin)

BOOM EN HAAG, JURIDISCH

Hoe ver moeten struiken en bomen van de erfafscheiding staan? Hoe hoog mogen ze worden ? Mag ik de overhangende takken van mijn buren snoeien?

A: Kijk bij http://neerland.boa.nl/neertuin/algemeen/jurhaag.html Daar kom je bij juridische zaken: erfscheidingen. (Cor)

A: Volgens het nieuw burgerlijk wetboek moet je eerst je buren waarschuwen, zodat zij zelf de mogelijkheid krijgen die takken e.d. op een goede manier te snoeien. Doen ze dat niet, dan heb je het recht om het zelf te doen. Niemand mag ongevraagd of ongezegd zomaar aan andermans bomen en struiken gaan snoeien.
Behalve in het burgerlijk wetboek regelt in Nederland de gemeente ook veel van dit soort dingen: de maximale hoogte van heggen en bomen kunnen ze behoorlijk aan banden leggen.
Soms kan een vereniging van huiseigenaren je daar ook nog een en ander aan beperkingen in opleggen. (Yolanda)

A: Art. 44 (5.4.6) BW boek 5: 1. Indien een nabuur wiens beplanting over eens anders erf heen hangen, ondanks aanmaning van de eigenaar van dit erf, nalaat het overhangende te verwijderen, kan laatstgenoemde eigenaar eigenmachtig het overhangende wegsnijden en zich toe-eigenen. 2. .....gaat over wortels die van het ene erf op een ander doorschieten..... Uit lid 1 van dit artikel blijkt in ieder geval duidelijk dat tenminste een aanmaning aan de buurman nodig is alvorens je zelf iets mag doen. Beter is natuurlijk overleg. (Menno)

A: Bomen minmaal twee meter van de erfgrens planten (hangt er een beetje van af hoe breed die boom gaat worden), struiken minimaal een halve meter. Een heg precies op de erfgrens is ieder voor de helft van beide buren.
Ik zou het recht hebben om gevallen fruit op te rapen als dat van buurman's overhangende tak komt, maar ik mag niet plukken. De wetgever moet nog iets bedenken op overhangende bramen. Die mag ik dus niet plukken, maar rijpe bramen vallen *nooit* op de grond (Annet)

EETBAAR ONKRUID

Heeft iemand informatie over eetbaar 'onkruid'?

A: Ik heb de pocket 'Eetbare gewassen' van Veltman & Veltman, Spectrum . Even vragen of die nog leverbaar is of anders ter bibliotheek. In Eetbare Gewassen bewaarde ik een zadenlijst van Stichting De Wilde Bertram te Gemert, die van Aardbeispinazie tot Zuring zaden leveren. E-mail: peavy@iaehv.nl voor aanvragen van die lijst. (Annet)

GIFTIGE PLANTEN

Giftige planten in en rond het huis (Rode Kruis Database): http://www.redcross.be/nl/help/help124.htm

 

Giftige Planten (More Poisonous Plants van Grant Wood) (uit More Poisonous Plants van Grant Wood, even vertaald) Hierna volgt een lijst met veel voorkomende giftige planten. Sommige delen van een plant zijn niet giftig, terwijl andere delen dat wel zijn. Giftigheid betekent meestal: zwak giftig. Er zijn een paar planten waar je bij moet oppassen. Planten waar een sterretje (*) voor staat worden als zeer giftig aangemerkt. Veel planten die tot eenzelfde familie horen zijn giftig, dus wanneer je van een zo'n plant weet dat hij giftig is kun je alert zijn voor andere planten binnen die familie. De Latijnse naam wordt gevolgd door de Nederlandse. (s) Staat voor: sommige soorten (k) Staat voor: ook kamerplant
Aconitum napellus, Monnikskap: alle delen Azalea (k): alle delen Caladium (k): alle delen Calla / Zantedeschia aethiopica, Indisch bloemriet: blad, wortelstok Cyclamen, Cyclaam (alles s)(k): knol *Colchicum autumnale, Herfstcrocus: bol Convallaria majalis, Lelietje-der-dalen: alle delen *Daphne, Peperboompje,(s): alle delen, vooral besjes Datura, Engelentrompet (s): zaden, blad Delphinium, Ridderspoor (s): zaden, jonge scheuten *Dicentra, Tranend hartje(s): alle delen *Digitalis purpurea, Vingerhoedskruid: alle delen Dieffenbachia (k): alle delen Euonymus, Kardinaalsmuts (s): blad, bast, bessen **Euphorbia, Wolfsmelk: sap (*Euphorbia pulcherrima, Kerstster (k)) Ficus, Ficus (k): sap Hedera, Klimop (k): blad Hyacinthus, Hyacint: bol Hydrangea, Hortensia (k): alle delen Iris, Iris (s): wortelstok Lathyrus odoratus, Lathyrus: zaden Ligustrum vulgare, Liguster: alle delen	Lilium, Lelie (NB: ui, knoflook e.d zijn de eetbare leden der Lelie-familie) Lobelia (s): alle delen Lupinus, Lupine (s): zaden Mirabilis jalapa, Nachtschone: wortels, zaad Monstera, Gatenplant (k): blad, sap Narcissus, Narcis (s): bol *Nerium oleander, Oleander: tak, blad, bloem Parthenocissus quinquefolia, Wingerd: besjes Pharbitis / Ipomoea, Sierwinde: zaden Philodendron (k): blad, sap *Phoradendron serotinum, Mistletoe: bessen Quercus, Eik (s): jonge planten Ranunculus, Boterbloem (s): alle delen Rheum rhaponticum, Rabarber: blad *Ricinus communis, Wonderboon: zaden Rhododendron: alle delen Sedum (s): alle delen Solanum melongena, Aubergine: alle delen behalve vrucht Solanum tuberosum, Aardappel: groene (delen op) knollen *Taxus: zaden (vruchtvlees in mindere mate). Alle groene delen zeer giftig voor vee, let op bij paarden Tulipa, Tulp (s): bol Tanacetum vulgare, Boerenwormkruid: alle delen
In het algemeen: Kleine kinderen stoppen van alles in hun mond en zijn ook gevoeliger voor gif in planten(delen). Zet kamerplanten die voor kinderen gevaarlijk kunnen zijn buiten hun bereik of koop ze niet. Zoek uit wat de Latijnse naam van een (kamer)plant is. Leer kinderen giftige planten(delen) te herkennen. Eet geen zaden, bessen, bladeren of bloemen van een plant tenzij je weet dat die eetbaar zijn. Eet geen planten met melkachtig of gekleurd melksap. Meestal is melksap irriterend voor de huid en dus zeker voor het slijmvlies in mond en keel. Eet geen bollen. Bollen die naar ui of knoflook ruiken zijn eetbaar.

HEKSENKRING

Er zit een cirkel van paddenstoelen in mijn grasveld. Afmaaien, wegplukken helpt niet:; de cirkel komt telkens terug. Wat doe ik eraan?

A: Er is feitelijk niets aan te doen. Het zijn paddestoelen die in een kring naar buiten groeien. De grond in het midden is ongeschikt geworden voor de zwamvlok (het ondergrondse deel). Je zult meestal in het gras een lichte ring zien waar de zwamvlok actief is, en dat midden trekt meestal weer bij. Vaak is het de weidekringzwam, maar ook andere paddestoelen doen het. Het gras gaat er niet dood aan en het is een frappant verschijnsel...toch? Echt natuur! Soms kan een zuurgraadverandering tijdelijk de kring verstoren, maar de bufferwerking van de grond is meestal erg groot, dus ik geef je weinig kans in dit geval. (Martin)

IJSHEILIGEN

ILLEGALE BOLLEN

In mijn Natuurlijfblad las ik dat heel veel sneeuwklokjes-bollen in Turkije uit het wild geroofd worden, en dat Nederland het voornaamste afzetgebied is. Als er op een verpakking iets staat van `natuurlijk gekweekt' of `biologisch', dan is dat doosje verdacht. Hetzelfde geldt voor dwerg-irissen en de tuin-cyclamens. Ook zag ik op de bloemenmarkt een stapel cycas-knollen (of cycas-achtigen). Zag er erg verdacht uit.

A: Je zou je licht eens op kunnen steken bij vereniging Milieudefensie. Niet zo heel lang geleden attendeerden ze mensen op uit het wild geroofde bloembollen. Misschien hebben zij er meer informatie. Hun telefoonnummer is 020 - 622 13 66. (Karen)

KLEURENKAART

Waarom worden bloemen die roze, lila of paarsig zijn niettemin `blauw' genoemd ?

A: Het waarnemen van kleur is sterk individueel bepaald. Om dat te ondervangen heeft de Engelse (R)oyal (H)orticultural (S)ocietety vier kleurenwaaiers ontwikkeld om het grote scala aan kleuren te groeperen en te nummeren. De nummering omvat 808 kleuren Elk nummer is weer onderverdeeld in kleurnuances A, B, C en D. De waaier met geeltinten omvat geel, geeloranje, oranje, oranjerood en rood. De tweede waaier omvat roodpaars, paars, paarsviolet, violet, violetblauw en blauw. De derde waaier omvat de kleuren blauwgroen, groen, geelgroen. De vierde waaier omvat de grijstinten van geel, oranje, rood, paars en groen. Deze tinten hebben dus een bij-menging met min of meer zwart.. Wordt nu een rose plant *blauw* genoemd, dan wil dat zeggen dat deze kleur veel blauw in zijn kleurenspectrum heeft en dus zit in kleurenwaaier 2.
Het is te hopen (en ik dacht dat dat ook de bedoeling was) dat in de toekomst goede plantencatalogi uitgebreid worden met een verwijzing naar deze kleurenkaart van de R.H.S. Er kan dan geen verwarring meer bestaan over de juiste kleur van b.v. een Monarda. Je kijkt in de catalogus naar de kleurcodering, zoekt die vervolgens op in de kleurenwaaier en je weet precies welke kleur plant wordt geleverd. (Iris)

A: Het Bloemenbureau Holland verkocht die kaart (plm 50 euro), maar doet dat inmiddels niet meer. Ze kunnen je wel een telefoonnummer geven in Engeland waar je hem kunt bestellen:
Postbus 9324,
2300 PH Leiden,
Tel. 071-161161 (Yolanda, juni 2000)

KLIMAATZONES

Wie kan wat vertellen over de klimaatzones (hardiness zones), die in Amerika worden gebruikt? Ik kom ze tegen als ik naar de winterhardheid van planten zoek.

A: De USDA/AHS zones gaan uit van de gemiddelde minimumtemperatuur. Daarvan zijn kaarten gemaakt.
Deze gegevens worden nu te pas en te onpas gebruikt om de geschiktheid van planten voor een klimaat aan te geven.
Met hetzelfde idee zijn ook kaarten gemaakt voor Europa/Nederland.

Nederland is zone 7, langs de kust 8.
zone 7: tussen -18 ° C en -12 ° C
zone 8: tussen -12 ° C en -7 ° C

Enige voorzichtigheid is wel nodig. Er wordt uitgegaan van het gemiddelde minimum: extremen kunnen de plant alsnog slopen. Ook is de Nederlandse winter is erg vochtig, voor veel planten een groot probleem in combinatie met lage temperaturen. Of de wind zorgt voor extra afkoeling en vooral ook uitdroging.
Google eventueel ook op USDA +zones met alleen Nederlandse sites. (Bram)

 

MULCHLAAG VAN AFMAAISEL VAN BLOEMENWEIDE

Kan ik mulchen met het afmaaisel van een 'wild' bloemenveld (dus hoog gras met veldbloemen ertussen)? Of krijg ik dan overal wilde bloemen? Wat kun je anders met dit afmaaisel doen?

A: Ik doe het als volgt (wellicht minder goed toepasbaar in kleinere tuinen): de achterste 30 meter van de tuin is 'bos'. Daar stapel ik het maaisel net binnen de perceelgrenzen tot een soort 'wal', een langgerekte hoop. Die zakt stilaan wat in, maar vormt met de jaren wel een klein dijkje, waar in de vroege zomer de bloemen en grassen welig tieren (het zaad zit immers ook in de bovenste lagen) en vervolgens eind juni weer wordt bedekt met een nieuwe laag.

Je moet inderdaad het maaisel afvoeren. De beste methode zou zijn het eerst ter plekke laten drogen -dan valt er meteen ook wat bloemenzaad uit- en vervolgens het hooi weggeven aan de al dan niet gelukkige eigenaar van wat klein- of grootvee. Misschien in ruil voor wat koeien- of paardenmest voor de moestuin? (Anne)

NAAMBORDJES

Ik heb een probleem met het maken van goede naambordjes bij mijn planten. De plastic kaartjes die je erbij krijgt gaan snel kapot en gebruik je dikkere plastic stekers die je beschrijft met potlood, dan zijn die na één tuinseizoen al naar hun grootje.

A: Een kennis van me maakt zelf etiketten van stukjes zink. Die kun je beschrijven met potlood en zijn onverwoestbaar.

Je neemt een langwerpig stukje zink. Je knipt het op 1/3 aan weerskanten een stukje in. Het stukje 2/3 vouw je in elkaar, zodat het een stokje wordt en je 1/3 stukje is het etiket. Het ziet er ook erg mooi uit, niet zo opvallend als die plastic etiketten.

Wat ik zelf doe is zoveel mogelijk alles op mijn tuinplattegrond intekenen en daarnaast heb ik een multomap met insteekhoezen, waarin ik de plantbeschrijvingen doe en fotootjes erbij plak. Hierin noteer ik ook tips die ik tegenkom in de nieuwsgroep of in tuinbladen. Ik heb mijn map onderverdeeld in tuingebieden: de vijver, de borders, de moestuin, de fruittuin, etc. In mijn map doe ik alleen beschrijvingen van planten die in mijn tuin aanwezig zijn. Het is op deze manier ook een geweldig naslagwerk. (Emilia)

OUDE POTGROND HERGEBRUIKEN

Is potgrond na een jaar opgebruikt en moet je dan nieuwe potgrond gebruiken?

A: Potten waarin ik eenjarigen heb gekweekt, leeg ik in het voorjaar in een grote teil (nadat ik eerst het onkruid eruit heb verwijderd). Ik meng er dan cocopeat doorheen om het wat luchtiger te maken (tot het lekker rul aanvoelt) en biologische mestkorrels om het vruchtbaarder te maken. Tenslotte nog wat (zeewier)kalk, omdat de grond na maanden van bewateren flink verzuurd zal zijn. Vervolgens gaat de nieuwe mix in de (niet altijd even rigoreus) schoongespoelde potten.

Er is geen mengrecept; ik mix op het gevoel en kijk wel of de planten het naar hun zin hebben. Soms test ik de grond na verloop van tijd op de zuurgraad, zodat ik eventueel extra kalk kan toevoegen. Van de potgrond van vaste planten en heesters schraap ik de bovenste laag (voorzichtig) zover mogelijk af en vervang die door verse potgrond.

Vaste planten worden periodiek uit de pot genomen (meestal om de drie jaar), gescheurd/verjongd en in een mix van oude en nieuwe potgrond geplaatst.

Heesters of kleine bomen haal ik na zo'n jaar of zes uit hun (grote) potten en verwijder dan zoveel mogelijk van de oude potgrond (afspoelen met water) en doe dan, indien nodig, aan wortelsnoei (evenredig deel van het bovengrondse deel snoeien!). Vervolgens verwen ik de plant met nieuwe potgrond. Oude potgrond verspreid ik over de borders. (Marjolein)

PLANTEN EN HUN KWEKERS

Jaarlijks bijgewerkte gids waarin je de kweker(s) van een bepaalde plant kunt zoeken:

Plantenvinder voor de lage landen - Sarah Hart
Uitgeverij Plantago/Terra, Warnsveld
Verkrijgbaar bij iedere boekhandel, vindbaar in de openbare bibliotheek.
De data staan ook op cd-rom (www.plantago.nl) , maar zijn dan gecombineerd met de engelse editie van dit, intussen internationaal opererende, project: `The Plantfinder'.

 

POT- en TUINAARDE

Waaraan herken ik goede potaarde?

A: Tuinaarde gebruik je als bodemverbeterend middel in de tuin of als ophooggrond. Potgrond gebruik je in potten, bakken en kuipen om er plant(en) in te zetten.
Een goede kwaliteit potgrond kun je in Nederland herkennen aan een stempel met de opdruk RHP erop. Veel merken potgrond voldoen daar aan. Je kunt er zeker van zijn dat dan de juiste grondstoffen zijn gebruikt en dat ervoldoende en juiste voeding in zit. Verder kunnen aan de potgrond extra's zijn toegevoegd die de potgrond duurder maken. Deze extra's zijn bij voorbeeld extra voedingsstoffen. (Wolf)

A: Goeie ouwe Geoff Hamilton van BBC's Gardener's Worl) legde keer op keer uit waarom hij geen potgrond op basis van turf gebuikte. Dat komt namelijk uit veengebieden en die zijn heel zeldzaam aan het worden. In Nederland is ALLE potgrond op basis van turf.. Een publicatie van het Proefstation voor de Boomkwekerij zegt inderdaad dat alle potgrond op basis van turf is.
Sinds 1996 ben ik (boomteler) overgestapt op cocopeat met tot nu toe positief resultaat, en gezien de hoeveelheden cocopeat die geïmporteerd worden zal ik niet de enige zijn. Behalve het milieuvoordeel blijft deze potgrond ook veel langer luchtig en houdt beter vocht vast dan turf, dat na een jaar klef wordt. Een nadeel kan het relatief hoge zoutgehalte zijn. (Frits)

A: In zakken tuinaarde kan van alles zitten. De Consumentenbond heeft er een paar jaar geleden ook eens naar gekeken, waarbij grote verschillen bleken. Wat voor verschillen zoal?
- de ene zak is werkelijk bemest terwijl de andere alleen maar wat (arme) grond bevat. In het eerste geval hebben de planten er wel wat aan, in het tweede dat er nog mest bijmoet, wil je niet voedingsstoffen aan de planten *onttrekken*.
- er kan grond op basis van champignon-aarde in zitten. In de champignonteelt gebruikt men rijkelijk anti-schimmel middelen om alle schimmels te onderdrukken die geen champignons geven. De aarde waarin champignons hebben gegroeid is na de teelt over en wordt wel als tuinaarde verkocht. Hiervan gaan dan dus wel de schimmels in de tuin dood en verteert het organisch materiaal slecht, waardoor er weer geen voedingsstoffen vrijkomen, enz.
Zelf heb ik onlangs bij verschillende zaken zakken bemeste tuinaarde gekocht. Daar zat nogal wat verschil in, wat pas blijkt bij het openmaken van de zak. Van de kwekerijen Abbing en De Batterijen was het prima aarde, goede structuur, ruikt goed. Van Europatuin leek het meer op oude turf. De kauwtjes komen nu de vezels halen om er hun nesten mee te bekleden.... Conclusie: haal het bij een goede kweker dan weet je (beter) wat er in zit. (Rick)

SLAPENDE KNOPPEN

TEAK TUINMEUBELS

Is er ook een verf, ter vervanging van steeds weer oliën?

A: Je kunt teak onbehandeld buiten laten staan. Dat levert een grijze kleur op en haarscheurtjes in het hout. Verven is raar: dan kun je net zo goed een grenen bankje gebruiken. Wat wel kan is lakken met een transparante buitenlak, dat is best mooi. Neem dan een goede bootlak o.i.d.

A: Je kunt het beter onbehandeld later en evt. teakolie gebruiken. Begin je eenmaal met verven en lakken dan zit je vast aan het regelmatig bijschuren, verven en/of lakken: veel meer werk dan af en toe wat olie en het ziet er lang zo mooi niet uit. (Yolanda)

Mijn tuinbank is grijs geworden. Hoe krijg ik hem weer mooi?

A: Dat grijze kleurtje krijg je weer weg door hout te behandelen met oxaalzuur, dat is het zuur dat rabarber zo zuur maakt. Ik gebruikte het om een beetje verweerd gelakt hout weer de oorspronkelijke kleur te geven.

UV- EN DAGLICHTLAMPEN

Vanuit een tropische plant denkend: dagen van 12 uur, tussen heel fel licht en korte schemering, veel vocht, constante temperatuur tussen 25 en 35 graden. Maar hoe krijg ik dat licht? Wat is een growth-lamp?

A: Growthlampen van de growth-shop (wietteelt-benodigdheden, ap) zijn meestal hogedruk-natriumlampen, geven geelachtig licht, zijn vooral goed voor het bloeien van wietplanten omdat het lichtspectrum overeenkomt met herfstlicht (relatief veel oranje/geel licht erin).

Je kunt ook denken over gebruik van daglichtlampen.
http://www.naturalite.nl/ heeft lampen die oorspronkelijk ontwikkeld zijn voor gebruik in onderzeeers. Ze geven een compleet daglichtspectrum, inclusief een kleine hoeveelheid UV A en B.
De prijzen varieren (er zijn verschillende types, compact TL die in een gewone gloeilampfitting passen en TL buizen) van zo'n 18 tot 26 euro per stuk.

http://www.lucasverlichting.nl heeft ook soortgelijke daglichtlampen en halogeenspotjes met vol daglichtspectrum.
Lichtbundel 10, 24 en 36°. Kleurtemperatuur 4700° Kelvin. 35 en 50 W. (Rasta Robert)

VERTAALSITES plantennamen

WATERLOT

Aan de voet van mijn sierkers zit waterlot, van die uitlopers. Ik heb er eens een tijdlang tegels op gelegd om ze te verstikken, maar dan lopen ze gewoon onder de tegels door.

A: Waarom laat je het waterlot dan niet gewoon zitten en knip je het in een blokvorm? Dat doen we bij leilinde's altijd en dat staat nog prachtig ook! (Harold)

A: Sierkers of Prunus serrulata. Onderstam: Prunus avium (wilde/zoete kers).
Sierkers wordt geent op een onderstam. Deze onderstam vormt soms ook bladeren en scheuten (men noemt dit `opslag'). Je kan deze opslag best zo vlug mogelijk wegknippen of wegwrijven. Kan dit wegknippen niet meer, dan kan je ze kort bij de stam wegzagen. Dit wegzagen zou met een zo klein mogelijke wonde moeten gebeuren (takkraag* onderaan een weinig laten staan). Sierkers en ander steenfruit mag gesnoeid worden vanaf half april tot half september. De wonden groeien dan het vlugste toe. Indien de zaagwonde te ruw is, dan kan je deze wonde eerst gladsnijden met een scherp mes. (Guy)

*Takkraag: onderaan elke zijtak van een boom zit, als je goed kijkt, een soort verdikte ring in de schors, vrijwel tegen de hoofdtak/stam aan. Als een tak afbreekt, komt in deze takkraag een snelle celgroei op gang die de vaten tussen de beschadigde tak en de rest van de boom afsluit. De boom beschermt zichzelf zo tegen een invasie van ziektekiemen. Bovendien groeien die cellen als een soort pleister over de wond heen.
Als je dus aan het zagen slaat: laat die takkraag intact. *Nooit* plat langs de hoofdtak/stam zagen! (Annet)

WINTERSTEK

Ik las over zomerstekken. Bestaan er dan ook winterstek?

A: Zeker wel. Erger nog: er bestaan zelfs voorjaarsstekken! Winterstek nemen doe je niet in de winter maar in de late herfst:. Dan is het voor de stekker buiten nog te harden. In principe zijn het stekken van rijp hout (die ín de zomer pas `halfrijp zijn) die vrij diep de grond in gaan en vanaf het voorjaar beginnen met wortels maken. Daarom is de tijd tussen winterstek nemen en gewortelde nieuwe plant lang, driekwart jaar tot een jaar, omdat die hele lange koude periode ertussen zit. Het is eigenlijk een bewaarmethode.
Probeer zelf maar eens een rozenstek: 'afgerijpt' stuk van zo'n 30 cm, onder een bladknoop recht afsnijden, bovenaan net boven een bladknoop en daar een blad of wat laten staan, geultje steken van 20 cm diep, graag wat zand onderin, stek er tot op dat zand in, geul dicht. Volgend jaar je nieuwe roos uitgraven (of gewoon laten staan). Je hebt toevallig geen rozen? Ook goed, dan probeer je een andere heester! (Annet)

A:

WINTERSTEK

Eén van de gegemakkelijkste manieren om houtige gewassen (bomen, heesters) te vermeerderen is door het nemen van ‘winterstek’. Winterstek wordt meestal genomen in de maanden dat een heester of boom in rust is, wat wil zeggen dat de sapstroom vrijwel tot stilstand is gekomen. Vanaf november kunnen van de meeste gewassen stekken worden geknipt, met enkele uitzonderingen. Toch wordt winterstek meestal geknipt in februari/maart, wanneer er niet te veel vorst is. Onderaan deze handleiding staan de uitzonderingen, achter de soortnaam.

In enkele gevallen worden stekken met hiel gemaakt, dat wil zeggen dat de stek niet geknipt wordt maar van de moederplant wordt afgescheurd, zodat er een stukje tak aan de stek blijft zitten (het hieltje). Dit doe je bij Cotoneastersoorten (dwergmispels. Het is verstandig om voor winterstek niet te jonge stukken te nemen (te zacht stek), maar juist de verhoutte twijgen.

Meestal maakt men stekken van ongeveer 20 cm. lang. De stekken worden aan de onderzijde schuin afgesneden; ongeveer onder een hoek van 45 graden. Daarna krab je met je nagel de bast aan de onderzijde een klein beetje kapot. Hou zo'n twee cm. aan. Let steeds goed op dat je de onder- en de bovenkant van de stekken niet verwisselt! Nadat de stekken zijn gemaakt en aangesneden, laat je ze een halve dag `drogen', bv. onder een afdak of in het schuurtje.

Nu de stekken gemaakt zijn, worden ze opgeslagen tot het moment dat ze in het voorjaar kunnen worden weggestoken. Dit opslaan (opkuilen) van stek gebeurt op een koele maar zeker niet te vochtige plaats. Een boomkweker doet dit meestal in een onverwarmde kas of bak. Mocht er kans bestaan op zware vorst, dan zullen de stekken beschermd moeten worden, omdat ze niet mogen bevriezen. Niet omdat ze de koude niet zouden verdragen maar omdat ze dan te sterk zouden kunnen indrogen.

Ik kuil de stekken meestal op in een plastic kist zonder deksel, gevuld met vochtig zand, dat niet te nat moet zijn of worden. Dat zand moet echt rivierzand zijn of (geel) boszand. Ander zand is te zout. De stekken worden in rijtjes dicht tegen elkaar of in bosjes gebonden in een geul gezet. Later zullen de stekken tot de helft in de grond worden gestoken en ook nu worden de stekken tot de helft van de lengte gekuild; zeker niet dieper opkuilen. Opkuilen wordt in de professionele kwekerij steeds minder gedaan. Daar worden de stekken meestal in koelcellen bewaard bij een temperatuur van rond de nul graden. netjes verpakt in plastic folie.

In maart/april kun je de stekken uit de `kuil' halen en op een bed of in een hoekje van de tuin gaan `wegsteken’. Wanneer je de stekken uit de kuil haalt, zie je aan de basis van de stek vaak verdikkingen en vergroeiingen, ‘callus’ genaamd. Hieruit zullen de wortels zich gaan ontwikkelen en daarom moet je daar heel voorzichtig mee omgaan. Zorg vooraf voor een goed losgewerkte grond, die je voor het steken weer wat aandrukt om te voorkomen dat de stekken te los komen te staan en gaan staan bewegen. Hierdoor kunnen de jonge worteltjes beschadigd raken en kan de stek alsnog afsterven na de beworteling.

De stekken worden ongeveer voor de helft in de grond gestoken (op echte veengrond slechts voor 1/3, maar op kleigrond voor 2/3). De onderlinge afstand kan 10 x 10 cm zijn. Gewoonlijk (heel enkele soorten worden schuin gestoken) worden de stekken recht in de grond
gestoken. Het is verstandig om, nadat de stek (of een regel) gestoken is en je ziet dat de stekken toch niet stevig staan, de grond rond de stek(ken) weer licht aan te drukken, zodat de stek goed stevig staat. Wees de eerste tijd ook voorzichtig met stoten tegen de stekken. Te grote nieuwsgierigheid, kijken of de stekken al beworteld zijn, zal vaak afgestraft worden met afsterven van de jonge plant.

Bij erg drogend weer zal het noodzakelijk zijn om de stekken licht te besproeien. Te veel vocht is echter uit den boze en zal de stekken doen rotten. Daarom moet ook gekozen worden voor een niet te vochtige en niet te winderige, enigszins tegen zonlicht beschermde plaats.

Het is vaak eind juni wanneer je aan sterke groei van jonge takken duidelijk ziet dat de stek goed is aangeslagen. Er is dan ook een gezond wortelgestel gegroeid. Het wordt tijd om te snoeien. Je knipt dan de gegroeide jonge takjes terug tot twee of drie knoppen vanaf de stek. Hierdoor zullen deze knoppen gaan uitlopen en zullen er meerdere takken gevormd worden. In de professionele boomkwekerij zullen de nieuwgevormde heesters in de herfst, als de planten in winterrust zijn, worden opgerooid om vervolgens te worden opgekuild. In het voorjaar daarna worden ze wederom flink teruggesnoeid en op meer afstand van elkaar opnieuw uitgeplant, zodat er stevige planten kunnen worden gevormd om verhandeld te worden. Soms, zoals bij liguster, worden de stekken al direct het eerste najaar verkocht.

Het kan een leuke bezigheid zijn om zo zelfgekweekte planten in je tuin te krijgen of weg te geven. Natuurlijk blijft het ‘levend’ materiaal en het succes kan per keer enorm verschillen. Daarbij zijn sommige soorten makkelijk en andere soorten of zelfs variëteiten weer minder makkelijk op deze wijze op te kweken. Een kleine waarschuwing is misschien nog op zijn plaats. De stek kan het best gestoken worden op een voedingrijke grond, maar door vers opgebrachte mest kan de stek verbranden! Dus beter niet wegsteken in grond die van verse mest is voorzien.

SOORTEN, zonder veel problemen geschikt voor het maken van winterstek:

Buddleia davidii (vlinderstruik): al in november knippen en opkuilen om goed callus te laten vormen.
Callicarpa bodinierii: stek knippen voor de winter.
Caragana arborescens (erwtenstruik)
Colutea arborescens (blazenstruik)
Cornus alba ‘Sibirica’ (rode kornoelje in alle variëteiten)
Cornus stolonifera ‘Flaviramea’ (gele kornoelje)
Deutzia in soorten
Eleagnus multiflora (wilde olijfwilg)
Forsythia in soorten: onderaan de stek door knop snijden.
Laburnum (gouden regen) in soorten: in maart knippen en direct steken.
Ligustrum in soorten (liguster)
Metasequoia glyptostroboïdes: stekken als de knoppen open gaan.
Parthenocissus (wilde wingerd) in soorten: maart knippen en direct steken
Philadelphus (jasmijn) in soorten
Polygonum aubertii (bruidsluier)
Populus (populier) in soorten
Potentilla div. soorten, vnl. de hogere soorten als fruticosa-variëteiten
Ribes alpinum (alpenbes)
Ribes sanguineum (rode ribes)
Ribes rubrum (aalbes) in soorten en variëteiten)
Ribes nigrum (zwarte bes)
Ribes uva-crispa (kruisbes): naalden wegknippen.
Salix (wilg) in soorten en variëteiten
Sambucus (vlier) in alle variëteiten
Spiraea in soorten en variëteiten
Symphoricarpus (sneeuwbes) in soorten en var.
Symph. Chen. ‘Hancock’ alleen zomerstek
Weigelia in soorten en varieteiten (Frans)

WONDAFDEKMIDDEL

Ik zoek een wondafdekkend middel voor grote snijvlakken (bij bomen, tot 40 cm diameter) en niet te duur.

A: Als wondafdekmiddel kan je o.a. entwas, lacbalsam en Topsin M -pasta gebruiken. Er kunnen nog diverse andere wondafdekkingsmaterialen te koop zijn. Bij sommige planten is het niet echt noodzakelijk, bij andere planten kan het diverse infecties van schimmels voorkomen. Bij appelbomen is het nuttig om grove wonden (zaagwonden) te beschermen tegen vruchtboomkanker. Bij diverse Prunus-soorten (steenfruit) (mogen normaal niet in de winter gesnoeid worden) gaan wondafdekkingsmiddelen de boom beschermen tegen infectie van loodglansschimmel die om de hoek kijkt bij wintersnoei. Een wondafdekkingsmiddel voorkomt ook dat de wonde uitdroogt. Zodoende gaat er sneller wondweefsel (callus) gevormd worden, zodat de wonde sneller toegroeit. (Guy)

A: Schellak lijkt mij 't beste. Maar meestal, bij gezonde bomen en goed snoeien heb je niets nodig. De boom geneest vrij vlug van wonden. (Joost)

Links:

zie faq_14a

of kies uit onderstaande FAQs

Overzicht van alle FAQs van nl.tuinen

Klik hier voor de frames-versie van de FAQ

 

	•Charter  •Tips bij nieuws lezen  •Nieuwsgroepen •Index van faq 1
	Bomen,struiken en klimplanten A-F		Groenten, kruiden, fruit, compost en bemesting
	Bomen,struiken en klimplanten G-L		Onkruiden en ziektes
	Bomen,struiken en klimplanten M-Z		Zoogdieren in de tuin
	Vaste Planten, een- en tweejarigen		Vogels en insecten FAQ
	Kuipplanten en andere niet winterharde planten		Diversen, van alles en nog wat
	De bamboe FAQ		Tuin(en planten)boeken en -software
	Balkons, patio's en terrassen		De slakken FAQ
	De vijver FAQ		De rozen en clematis FAQ

Het sturen van ongevraagde niet-persoonlijke commerciële berichten naar de (e-mail) adressen op deze pagina's is niet toegestaan. Sending unsollicited non-personal commercial messages to the (e-mail) addresses on these pages is not permitted.