Versie: 2004.01

Composthoop

Dit jaar heb ik voor het eerst een moestuin met het nodige tuinafval zoals: bloem- en rodekoolstronken, broccoli en maisstengels. Hoe kan ik dit het best tot een composthoop verwerken?

A: Hier bestaat uiteraard de nodige literatuur voor, maar in het kort een paar tips :

1. Het te composteren materiaal verkleinen tot stukjes van +- 2 cm.
2. Bij het starten van een eerste composthoop een beetje compostversneller toevoegen.
3. De hoop opbouwen in lagen : laagje tuinafval, kalk, bladeren, kalk, gras, etc. etc.
4. Vochtgehalte op peil houden: indien te droog dan composteert het niet goed, indien te vochtig dan gaat de zaak rotten.
5. De hoop beluchten door omscheppen of prikken.
6. Indien er niet spontaan wormen in de hoop gaan wonen, wormeieren kopen of wormen zoeken. (Dirk)

A: Heel belangrijk is het dat je stengels en stronken fijn maakt. Naast een composthoop gebruik ik zelf ook een compost-ton (vam-vat van de gemeente). Daar gaat behalve tuinafval ook keukenafval en restanten hooi en stro van de knaagdieren in. Onder zowel de composthoop als de ton leg ik eerst een laag takken en grof tuinafval voor afwatering. En zelf voeg ik ook tuinaarde er aan toe, daar zitten meestal al wormen en/of wormeneieren in .
Compostversneller is niet echt nodig. Zelf gebruik ik de compost voor het grootste deel in het voorjaar. Wat dan niet verteerd is gebruik ik weer bij het opzetten van een nieuwe hoop en een nieuwe ton. Het werkt perfect. Je merkt snel genoeg als je het niet goed doet want dan gaat de boel stinken. De remedie is dan : uit elkaar halen en opnieuw opzetten met lagen "vers" afval en aarde er tussen  en zorgen voor betere beluchting. (Yolanda)

Compostton/-vat

Ik ben begonnen met een compostvat. Moet ik moeite doen om aan compostwormen te komen of kruipen die er vanzelf wel in?

A: Als je wat geduld hebt dan komen de compostwormen zeker in je compostvat. Belangrijk is dat het vat op grond staat. Liefst op enkele platte stenen met daartussen voldoend grote voegen (1 à 2 cm).

Niet alle wormen zijn compostwormen. Zo zal een regenworm die je in het compostvat gooit, daar nooit lang blijven. Die verkiest zand om in te overleven. De compostworm daarentegen leeft in strooisellagen in bossen en tuinen.

Als je de zaak wil versnellen haal je wat compost bij iemand anders. Zo heb je niet alleen (jonge) wormen, maar ook andere micro-organismen die noodzakelijk zijn voor het composteren. Deze micro-organismen maken het groenafval week, zodat de compostworm het kan opeten. Een compostworm zal nooit vers groen tuinafval eten. (Leo)

A: Niet alle wormen zijn compostwormen. De gekweekte in de hengel"sport"winkel wel, omdat ze in mest gekweekt worden. (Bart)

A: 'Enten' van een nieuwe compostberg met oude compost is een goed idee. Voorwaarde is dat je weet waar die oude compost van afkomstig is -liefst van een hobbyist met gevoel voor de natuur en voldoende basiskennis van de processen die zich in de hoop afspelen.

Je hebt mensen die maar van alles in die bak gooien zoals gekookte- of vette etensresten, volle stofzuigerzakken en dergelijke: begin daar liefst niet aan.

Zelf ent ik mijn nieuwe compostbakvulling altijd met een beetje van de oude compostvoorraad. (Willem)

Zijn er nog dingen bij de aanschaf van een compostton waar ik op moet letten?

A: De meeste gemeentes leveren composttonnen. Veel goedkoper dan aanschaf bij een tuincentrum of bouwmarkt. Onderin zit een bodem met gaten. Kunnen wel wormen door, maar geen ongedierte. Dat is belangrijk.Aangeraden wordt een compostton in de zon te zetten, door de warmte wordt de compost dan sneller omgezet. (Bij mij staat hij in de schaduw, dat gaat ook prima). Eerst graaf je wat grond uit, legt daar takken en ruw snoeisel neer en daarop komt de ton. Het model maakt verder niet zo veel uit. De kleur moet je een beetje aanstaan. Als hij te droog lijkt te worden een keer het deksel openzetten bij regen. Door die takkenbos er onder is de drainage prima. Al het tuinafval en groentenafval kan in de ton, ook stro,kippenmest en konijnenmest als je dat hebt. Takken moet je wel eerst versnipperen. Af en toe een schepje kalk (mondjesmaat) toevoegen en af en toe ook een schep aarde erbij. Geen vlees, botten, jus of dat soort dingen, dat trekt vliegen aan en bovendien loop je het risico dat de boel gaat stinken. (Yolanda)

Bentoniet

Wie heeft ervaring met Bentoniet, waar is het te verkrijgen en hoe is de werking?

A: Bentoniet is een kleimineraal dat een zeer groot vochthoudend vermogen bezit en daarom gebruikt wordt bij gronden die gemakkelijk uitdrogen. Het verhoogt eveneens de vruchtbaarheid en is in staat om de voedingsstoffen te binden en aan de planten door te geven ( minder uitspoeling ). Het is te verkrijgen bij de betere tuincentra's. (Maple)

A: Een goede voeding- en waterhuishouding minimaliseert ziekten en plagen. Als het uw bedoeling is om het product te verspuiten dan is “lavameel” en “basaltmeel” (afwisselend gebruiken) beter.

Houtas

Is houtas goed voor planten? Wat zit er in?

A: Pas op met houtskoolbriketten: je weet niet wat voor chemicaliën daar bij zitten. Ik gebruik alleen as van mijn houtkachel. Houtas bevat geen stikstof, 0-7 procent fosfor, 6-20 procent potassium, 20-53 procent calcium. Er zitten ook sporen mineralen in, zoals koper, zink, mangaan, ijzer. De 'voedingswaarde' varieert dus nogal. Houtas verhoogt de Ph-waarde van je grond. Aanbevolen wordt om houtas in het voorjaar aan te brengen. Spit het door de grond, niet bij jonge aanplant. Wanneer je houtas 's winters buiten bewaart, bescherm het dan tegen regen (tegen 'uitwassen'). (Cara)

Koemest

Weet iemand of het nu de tijd van het jaar is om bij te mesten met koeiemest? (oktober)

A: Voor zover ik weet is het najaar een prima tijd voor koeienmest. Het is een langzaamwerkende mest, die eerst door bacteriën omgezet moet worden voor de planten er in het voorjaar gebruik van kunnen maken. Dus aan de slag.

A: Jawel, dat kan in het najaar. Maar let er wel op dat die mest niet te vers is, dus ouder dan een jaar en liever nog ouder. (Yolanda)

A: Let echter bij een grote hoeveelheid op de wetgeving die verbied bemesten dit jaargetijde. (Frits v/d Laan)

Groenbemesting

Wat kan ik nu nog zaaien (midden september)?

A: Vorstgevoelige groenbemester: Phacelia, de grond is te bewerken vanaf januari.

Niet vorstgevoelig: Snijrogge (snijkoren), voor een ideaal resultaat kan je deze zaaien vanaf eind september.Afmaaien en onderwerken (of mulchen) tussen april en mei (juni).

Eventueel ook bruikbaar zijn groenbemesters zoals bladkolen, bladrammenas. Deze zijn meestal af te raden voor groententuinen. (want waardplant voor knolvoetziekte bij koolgewassen). (Jurn)

Kalk samen met andere meststof

Ik hoorde dat je als je kalk hebt gegeven, je geen andere meststoffen mag geven i.v.m. eventuele reakties. Is zo'n combinatie schadelijk of niet?

Mulchen

Is mulchen nou wel of niet goed? Volgens de een wordt het een mooie schuilplaats voor slakken en andere ongewenste gasten; die hebben de grond liever kaal. Anderen zeggen weer dat een kale bodem de pest is voor een gezond bodemleven en dat een gezonde plant begint met goede grond. Wie heeft ervaringen?

A: Het is waar, een (compost/cacaodoppen of andere organische) mulchlaag biedt een schuilplaats aan slakken. Maar ook aan lieveheersbeestjes, vlinderpoppen, loopkevers, enz.. Merels vinden in de winter heerlijk eiwitrijk voedsel onder het 'tafelkleed'. Regenwurmen trekken een en ander onder de grond om het daar om te zetten in wormenmest: de bodem wordt verrijkt met voedingsstoffen en tegelijk belucht. Tevens wordt de bodem beschermd tegen dichtslaan en droogt minder snel uit. Tenslotte wordt de groei van onkruid mits de laag dik genoeg is, door de mulchlaag beperkt (of is gemakkelijker uit te trekken).

Ik heb cacaodoppen als mulchlaag gebruikt. Wel prijzig, maar het werkt prima! De hoeveelheid die ik in mijn voortuin nodig had, viel nog wel te behappen. Kortom, ik ben *voor*. (Marjolein)

NPK

Ik heb een vraag over NPK. Waarom heet het 'kunstmest'? Misschien vergis ik me maar volgens mij zijn zowel N als P en K natuurlijk.
Is dit ook zo?

A: “Kunstmest is ten dele een natuurproduct. Kunstmest bevat geen verteerbare bestanddelen zoals dat voorkomt in stalmest of tuinaarde. Het is een anorganisch product; op kunstmatige wijze is in een chemische samenstelling een aantal elementen bijeengebracht. Deze elementen reageren onder invloed van water en zuurstof, waarbij het plantenvoedende element vrijkomt voor opneming door de plant.”

Bemesten met kunstmest: http://www.neerlandstuin.nl/grond/bodem3.html
Bemesten met organische mest: http://www.neerlandstuin.nl/grond/bodem4.html (Henk)

A: Tekst is ouderwets (1997) -> over de elementen N.P.K.
http://www.tuininformatie.net/tk/info/mest7.htm
http://www.tuininformatie.net/tk/info/mest8.htm
http://www.tuininformatie.net/tk/info/mest10.htm
http://www.tuininformatie.net/tk/info/bodem14.htm
http://www.tuininformatie.net/tk/info/mest5.htm

Biologische tuintips: biologische bemesting, enkele niet alledaagse
meststoffen (van Yolanda): http://www.tuininformatie.net/tk/info/bio5.htm

Van mezelf:
http://www.tuininformatie.net/tk/49/meststofinvloed_49.htm
http://www.tuininformatie.net/tk/55/bodemleer55.htm (Rudi)

De samenstelling van NPK echter is door mensen vastgesteld en niet door de natuur. Is dit wat er bedoeld wordt met 'kunst' in kunstmest?

A: Klopt, de samensteling is veelal exact vast te stellen, maar vergeet niet dat er in de organische meststoffen net zo goed npk zit, hoor. Het voordeel van organische meststoffen is dat er naast de hoofdelementen nog een groot aantal sporenelementen inzitten, die allemaal nodig zijn. Het nadeel van organische mest is vaak dat je er minder mee kunt sturen, maar dat is eigenlijk meer van belang voor de nederlandse boer dan de hobbytuinder. Er worden momenteel al veel proeven gedaan om organische mest op basis van gehalte/samenstelling aan te wenden, vaak vloeibaar vanwege de verwerkbaarheid. Staat nog wat in de kinderschoenen. (Henk)

Blijven er reststoffen van NPK in de bodem?

A: Bij kunstmest npk zijn de bestanddelen in water oplosbaar en dus direct opneembaar voor de plant. Dat geldt niet direct voor organische mest, want het bacterieleven moet eerst de zaak afbreken en zo de elementen voor de plant opneembaar maken. Voor de goede orde: de plant gaat niet op zoek naar mest, maar de plant gaat op zoek naar water en neemt en passant de opgeloste zuren en zouten op. Er ontaat een probleem als er wordt overbemest (=erg hoge mestgift), vooral stikstof is daar gevoelig voor, want dan kan het na veel neerslag naar een diepte zakken, die niet bereikbaar is voor de plant en kan in het grondwater terecht komen. Vooral op uitspoelingsgevoelige gronden (zand!) speelt dat een rol. Ruwweg zakt de stikstof per 100 mm neerslagoverschot gemiddeld 10 cm op zandgrond. Voor de volledigheid: Overbemesting (i.t.t. een basisbemesting) is in (vak/agrarisch) jargon eigenlijk een bemesting over het gewas heen en hoeft dus niet noodzakelijkerwijs te betekenen dat je overdreven veel bemest. ;-) (Henk)

Ik begrijp niet goed waarom veel mensen tegen NPK zijn en daarom wil ik weten wat voor 'slechts' NPK in de bodem of met de planten doet?

A: Kunstmest npk is een nogal eenzijdige bemesting, dat is niet per definitie slecht, maar de bemesting is niet volledig. Voor stimulering van het bodemleven is een goede organische stofvoorziening onontbeerlijk. Verder is kunstmest vaak moeilijk te doseren als je niet over speciale apparatuur beschikt. Zie voor een meer volledig verhaal bovengenoemde links. (Henk)

Mijn ervaring is dat de planten goed groeien door een NPK-gift en ik op tijd merk wanneer de mest op is. Dan houden ze zich een beetje in qua groei. Ik tuinier op stugge klei. Bij droog weer worden de brokken klei zo hard als steen.

A: Je kunt overwegen om de grond wat lichter te maken door de toplaag te mengen met zand en organisch materiaal, je slaat dan 2 vliegen in 1 klap:
1. De bewerkbaarheid wordt beter.
2. Je zorgt dat er een buffer ontstaat voor wat betreft de mineralen voorziening, aangezien de mineralen, uit organische mest verkregen, over een veel langere periode ter beschikking komen van de plant. (Henk)

A: Ik begrijp niet goed wat het nut is van een kunstmest-gift op klei, wat meestal vruchtbare grond is (stug of niet). Vooral begrijp ik het gebruik niet als de teelt bestaat uit sierplanten en wat keukengerief. Die hoeven niet zo nodig supersnel de grond uit te schieten (de stikstof-component). Ik zou zeggen juist niet. Ook die abrikoos moet het hebben van trage maar gestage groei. Kortom: ik ben ietwat gepuzzeld. :) (Annet)

Ik begrijp uit jullie reactie dat NPK niet giftig is en pas schadelijk voor het milieu als er teveel N de bodem 'in'spoelt in plaats van door de planten
wordt opgenomen? Ook begrijp ik dat de combinatie van NPK met bijv. koemest of compost ervoor zorgt dat er toch genoeg 'ruwvezel' in de bodem komt. En sporenelementen. Ik begrijp ook dat als er heel lang alleen met NPK is gevoed de bodem kan gaan verzuren. (Wat is 'verzuren'?)

A: Met name speelt dat een rol als je met stikstof meststoffen aan de gang gaat. Om de grond (weer) minder zuur te maken is een kalkmeststof het aangewezen middel. Voor een optimale plantengroei is de juiste ph (zuurgraad) van groot belang. En die ph is eigenlijk optimaal tussen de 5.5 en 7.

7 is neutraal, 10 is basisch(alkalisch) en 1 is erg zuur.

Voor het belang van een goede pH, zie http://www.detuingids.be/pages/detail.asp?Id=1191
Sommige zuurminnende planten (rodondrendrons en azalia's) groeien het best op zure grond, dus die zijn zuurminnend, maar de meeste andere planten hebben het liefst een meer neutralere ph. (Henk)

D. Kunstmest efficiency 1. Welke schadelijke gevolgen kan overmatige toediening van stikstof hebben?
	* Voor de grond: onnodige verzuring * Voor de gewassen: hogere gevoeligheid voor ziekten en plagen en kwaliteitsproblemen. In graan kan een hoge stikstofgift bijvoorbeeld leiden tot 'slappe stengels' die bij harde wind kunnen knakken of ombuigen (het fenomeen dat graan platgeslagen wordt heet legering). * Voor het water: een verhoogde nitraatconcentratie. Dat kan ervoor zorgen dat water niet meer geschikt is als drinkwater. * Voor de lucht: onnodige emissies van ammoniak (NH3), wat leidt tot verzuring van de bodem. Ook de emissie van lachgas (N2O) neemt toe. Lachgas is één van de broeikasgassen in de atmosfeer die kunnen bijdragen aan een wereldwijde stijging van de temperatuur. * Voor de economie: overmatige toediening leidt tot extra kosten die geen profijt opleveren.
Uit: http://www.kunstmest.com/NL/vragen.html

Of is dit omdat kunstmest misschien schadelijk kan zijn voor het bodemleven? Ik bedoel, doodt NPK het 'leven' in de bodem?

A: Zie: http://www.kunstmest.com/NL/vragen.html
F. Effect op planten en de kwaliteit van voedsel
8. Zijn meststoffen schadelijk voor de biologische activiteit in de bodem?
Nee. De componenten in meststoffen zijn normale bestanddelen van de bodem. Als ze in de aanbevolen hoeveelheid worden toegediend zijn meststoffen niet schadelijk voor de biologische activiteit. (Henk)

Bemesting van de kruidentuin

Bemesten van kruidentuin?

A:

A: Mijn kruidentuintje heb ik met buxus omgeven. De kruidentuin bemest ik niet. Wel geef ik de buxus eens per jaar een gift van beendermeel en bloedmeel. Peterselie en selderij zijn "vijanden" van elkaar en mogen niet al te dicht bij elkaar staan. De bieslook krijgt van tijd tot tijd - na het afknippen - wat stikstof.

Verbeteren van kleigrond

• Zand toevoegen aan kleigrond
Zand toevoegen, eventueel samen met tuinaarde. Wil je niet meteen je hele tuin omspitten doe dat alleen op het moment dat je zware klei tegenkomt, bv. bij het graven van een gat waar een plant in gaat. De zware klei breken en terugscheppen gemengd met zand en tuinaarde. Het duurt even voordat je de tuin doorbent, maar wie heeft er haast?

• Spitten van kleigrond voor de winter wordt vaak aangeraden
Voor dat de winter invalt de grond omspitten en de brokken klei laten liggen. Hopelijk doet de vorst dat zijn deel van het werk, het verkruimelt nl.de stugge kleibrokken. Daarna in het vroege voorjaar compost, turfmolm, zwarte grond of iets dergelijks er doorheen spitten. En dit alles een paar jaartjes volhouden. Dit kan je eigenlijk alleen doen in moestuinen of eenjarige borders en deze spitmethode voor de winter is omstreden.

• Ook het doorwerken van gewone zwarte grond maakt de kleigrond wat losser en luchtiger.

• Als je een composthoop hebt, kun je dat elk najaar opbrengen. Compost kun je ook kopen, maar ik gebruik liever half tot driekwart verteerde compost.

• In een deel van mijn achtertuin heb ik zeven jaar geleden zand en compost door de klei gespit, ik denk wel zo'n 4 spaden diep en zo'n 200 m2 waar zich een soort weilandachtig grasveld bevond. In een ander deel heb ik na het verwijderen van de grasmat en na het spitten daarna, alleen compost opgebracht en het eerste deel is nu beter en lichter bewerkbaar dan het andere deel en er groeien andere planten. Maar alle twee die stukken zijn op zich nu wel goed bewerkbaar. Het verschil met de oorspronkelijke grond merk ik duidelijk als ik weer een stuk van mijn grasveld/weiland afpak om die aan de border toe te voegen.
Wel breng ik ieder jaar compost op (meest zelf gemaakt) en regelmatig ook goed verteerde mest (gemengd met stro) van een boer vandaan. Dat spit ik er nooit doorheen want dat doen de wormen wel en zo'n laag houdt ook het onkruid er onder. (Yolanda)

• Natte kleigrond nooit bewerken of betreden. Mocht je de onbedwingbare behoefte hebben om tóch iets in je natte kleiborder te doen, gebruik dan losse (liefst lange) planken om de bodemstructuur te sparen. (Marjolein)

Links:

Bodem:
Compost-pagina (http://www.geocities.com/the_blue_earth/)

Improving Clay Soil by Cormaic: (http://www.tmac.clara.co.uk/urgring/faqsoil1.htm)
The Compost Resource Page (http://www.oldgrowth.org/compost/compost.html)

Wormen:
http://www.nuthin.com/yvonne/Compost/compostclass.html vertelt het verhaal van een cursus, maar Yvonne heeft ook een homepage waar ze uitgebreid uitlegt hoe zo'n worm-bin werkt en hoe je er een opzet, welke wormen je gebruikt nl. op http://www.nuthin.com/yvonne/Compost/compost.html (En)

Info over de "worm bin" http://www.wormwoman.com/whatiswc.html (En)

of kies uit onderstaande FAQs

Overzicht van alle FAQs van nl.tuinen

Klik hier voor de frames-versie van de FAQ

 

	•Charter  •Tips bij nieuws lezen  •Adressen op internet m.b.t. tuinen en planten  •Nieuwsgroepen op internet m.b.t. tuinen en planten  •Adressen m.b.t. tuinen en planten
	Bomen,struiken en klimplanten A-F		Groenten, kruiden, fruit, compost en bemesting
	Bomen,struiken en klimplanten G-L		Ziekten en Onkruiden
	Bomen,struiken en klimplanten M-Z		Zoogdieren in de tuin
	Vaste Planten, een- en tweejarigen		Vogels en insecten FAQ
	Kuipplanten en andere niet winterharde planten		Diversen, van alles en nog wat
	De bamboe FAQ		Tuin(en planten)boeken en -software
	Balkons, patio's en terrassen		De slakken F.A.Q
	De vijver FAQ		De rozen en clematis FAQ

Het sturen van ongevraagde niet-persoonlijke commerciële berichten naar de (e-mail) adressen op deze pagina's is niet toegestaan. Sending unsollicited non-personal commercial messages to the (e-mail) addresses on these pages is not permitted.