Tuintips voor dummies

Bloembollen (knollen)

Om van bloembollen te kunnen genieten moet je vooruit kunnen kijken. En over geduld beschikken, want je stopt de droge bollen maanden van te voren in de grond om ze vervolgens te vergeten... en dan alsnog verrast te worden. Ik maak hier verder geen onderscheid tussen bollen en knollen, de behandeling is gelijk.

Even opletten bij aanschaf

Wanneer je bollen aanchaft zijn er een paar zeken waar je op kunt letten om het planten tot een succes te maken:

1. Zijn de bollen geschikt voor buiten? Dus geen kamercultuur bollen.
2. Betreffen het verwilderingsbollen of niet? In het laatste geval zal (uitzonderingen daargelaten) je ze jaarlijks na het afsterven van het loof moeten opnemen en zorgvuldig bewaren of weggooien en vervangen. Verwilderingsbollen kan je gewoon in de grond laten zitten. Deze komen niet alleen ieder jaar weer op, maar vermeerderen zich ook (mits de standplaats en condities juist zijn).
3. Dan de kwaliteit van de bollen: stevigheid, aanzien, geur en grootte. De bol moet stevig zijn, geen zachte plekken vertonen. De bol mag uiteraard niet beschimmeld zijn of ruiken. Hoe groter de bol, des te meer/grotere bloemen.
4. Standplaatseisen: kan je ze geven wat ze wensen?

Welke bollen kies ik?

Nou gewoon, die bollen die je mooi vindt. Plant geen kievitseitjes in een rotstuin of sieruien in de schaduw, dus hou net als andere planten rekening met hun standplaatseisen. En als je over een zanderige droge tuin beschikt en toch van kievitseitjes wilt genieten, zet ze dan in een pot met een goede afwatering (zanderige potgrond met een laag grind op de bodem) en hou de grond vochtig. Als je ze langer dan één seizoen in pot wilt houden geef ze dan een lemige grond (potgrond met vijveraarde), bemest ze en laat het blad afsterven.

Veel bollen combineren mooi met vaste planten, denk aan de hoge alliums (sieruien) tussen salvia's en siergrassen. Hou bij aanplant in de border rekening met de hoogte en kleur van zowel de bolgewassen als de omringende beplanting. Bij vroege voorjaarsbloeiers speelt dit minder een rol. Hoewel je ook dan hele mooie combinaties kunt maken. Denk eens aan helleborus (kerstrozen) en varens met sneeuwklokjes.

Het blad van bollen is niet altijd even fraai. Wanneer je je stoort aan afstervend blad kan je dit camoufleren door er andere planten voor te zetten.

Planttijd

Vanaf oktober kan je al beginnen met het planten van bollen. Maar eigenlijk is dat wat aan de vroege kant, omdat de bodemtemperatuur dan nog aan de hoge kant kan zijn. Je loopt het risico dat de bollen dan worden aangetast door bodemschimmels. Of, zoals het dit jaar (2003) het geval is in mijn tuin, dat een koude periode in oktober alsnog gevolgd wordt door een warmere en de bollen dan heel optimistisch beginnen hun blad (en als je echt pech hebt zelfs hun bloemen) omhoog te stuwen. Dat hoeft niet persé fout te gaan (veel bloembollen beschikken over een soort anti-vries schijnt het) maar je snapt wel dat dat toch ook niet bevorderlijk is voor de bol. Dus plant ze liever wat later, vanaf november is prima en ook in december kan nog geplant worden.

In grote lijnen komt het erop neer dat je vroegbloeiende bollen eerder kunt planten dan later bloeiende.

Snel de grond in

Er zijn echter uitzonderingen op de regel en dat betreft bollen die na aankoop zo snel mogelijk de grond in moeten om te voorkomen dat ze uitdrogen: Erythrium (hondstand), Corydalis, Fritillaria, Anemone nemorosa, Anemone ranunculiodes en Galanthus (sneeuwklokjes). Die laatsten kan je zelfs het best verplanten als ze in blad zitten, maar dan moet je wel over een vrijgevige sneeuwklokjesbezittende tuinvriend(in) beschikken want in de regel koop je ze als bolletjes in een zakje.

Plantdiepte en -afstand

Vuistregel voor plantdiepte van bollen: 3x zo diep als de bol hoog is oftewel 2x de hoogte boven de bol houden. In kleigrond kan je beter wat hoger planten: 2x zo diep. De plantafstand is minder belangrijk. Als je dicht op elkaar plant kunnen de bollen niet veel meer groeien en is het effect van de bloemen wellicht wat stijfjes. Het mooiste efeect bereik je door de bollen voor het planten op de grond uit te strooien. Dichtbij het uitstrooipunt zullen de bollen dichter op elkaar terecht zijn gekomen (sommigen zowat tegen elkaar aan), wat verder weg verder uit elkaar. Dit ziet er veel natuurlijker uit dan de zorgvuldig uitgemeten beplanting, waarbij de bollen met een regelmatige afstand van elkaar worden uitgeplant.

Hoe plant je een bol?

Bij voorkeur met de onderkant van de bol naar onderen, ja hè hè dat spreekt vanzelf, je plant een boom ook niet met de kroon in de grond (hoewel)! Toch kan het soms anders. Meestal is de onderkant van de bol te herkennen aan de afgeplatte kant, waaruit soms nog wat draaddunne wordteltjes steken. Op deze kant komt de bol dan in de grond te liggen. Maar soms hebben de knolletjes (van Anemone blanda bv) zo'n vreemde vorm dat je echt niet weet wat nu boven of onder hoort. In dat geval kan je ze maar beter op hun kant planten. De bloeistengel zal z'n weg naar boven zo ook wel vinden.

Wat gebruik ik om bollen te planten?

Een bollenplanter, een plantschopje of (geschikt voor de kleine bolletjes) een lange smalbladige onkruidsteker.

• De bollenplanter werkt erg gemakkelijk: je drukt 'm in de grond tot aan de juiste diepte (plantdiepte staat aan de zijkant), haalt 'm omhoog stopt de bol in het gat en laat de uitgegraven grond weer boven het gat los door in de planter te knijpen.
• Met een plantschopje kan je per bol een plant graven of de grond opzij duwen.
• Met de smalbladige onkruidsteker kan je de grond opzij duwen om er vervolgens kleine bolletjes (zoals die van anemone blanda en sneeuwklokjes) in te drukken.

Bij grote oppervlakken vol bollen kan je zelfs de spade gebruiken: graaf het te beplanten oppervlak op diepte, spit de ondergrond los (eventueel zand toevoegen) en strooi daar de bollen op uit.

Nog een tip

Bollen kunnen weliswaar ijzersterk zijn, ze verdragen bijvoorbeeld barre temperaturen, maar wateroverlast in de winter kan ze dodelijk schaden. Zorg daarom voor goed gedraineerde plekken. Als je op klei tuiniert kan je de standplaats verbeteren door vóór aanplant de grond los te spitten (niet als er een regenperiode wordt verwacht). In een bestaande border is dit geen optie. Hier kan je de grond lokaal verbeteren door de bodem van het plantgat te vervangen door een laagje fijn grind.

De uitzonderingen op de regel

Gecultiveerde bollen die weliswaar niet doorgaan voor verwilderingsbollen, maar toch probleemloos jarenlang in de grond kunt blijven (naar resultaten van onderzoek van Internationaal Bloembollen Centrum):

• Tulipa 'Queen of Night' (de 'zwarte' tulp)
• Tulipa turkestanica
• Narcissus 'Flower record'
• Narcissus 'Februari Gold'
• Hyacinthus 'Pink Pearl'
• multiflora hyacinten

Bollen die je in de grond laat zullen het daaropvolgende jaar vroeger bloeien. Dat kan dus konsekwenties hebben voor beoogde combinaties.

Terug